De wettelijke basis
De boeterente valt onder artikel 81c van het Besluit Gedragstoezicht financiële ondernemingen (BGfo) en artikel 7:127 van het Burgerlijk Wetboek, de Nederlandse uitwerking van de Europese hypothekenrichtlijn (MCD, sinds 2016). De AFM heeft de toepassing vastgelegd in de Leidraad «Vergoeding voor vervroegde aflossing van de hypotheek» uit maart 2017. Het kernprincipe: de bank mag niet meer in rekening brengen dan haar werkelijke financiële nadeel.
De contante-waardemethode in vier stappen
- Boetegrondslag bepalen. De openstaande schuld minus de op de aflosdatum nog beschikbare contractuele vergoedingsvrije ruimte. Alleen over dit bedrag mag boete worden gerekend.
- Renteverschil bepalen. Het verschil tussen je contractrente en de vergelijkingsrente voor de resterende periode.
- Gemiste rente per periode. Het renteverschil maal de (dalende) boetegrondslag, voor elke resterende maand van je rentevaste periode.
- Contant maken. Alle toekomstige bedragen worden teruggerekend naar de huidige waarde. De som daarvan is de boeterente.
Zie deze stappen toegepast op een concreet geval in ons rekenvoorbeeld.
Wat is de vergelijkingsrente?
De vergelijkingsrente is het actuele tarief dat de bank hanteert voor een rentevastperiode die gelijk is aan je resterende periode. Biedt de bank geen tarief voor de exact resterende periode, dan gebruikt zij volgens het AFM-uitgangspunt de hoogste rente van de twee naastgelegen rentevastperiodes. Alleen de langere periode kiezen is dus niet altijd juist. Hoe kleiner het verschil met je contractrente, hoe lager je boete.
De vergelijkingsrente wordt op de aflosdatum vastgesteld of, als dat praktisch niet mogelijk is, maximaal vijf werkdagen daarvoor. Bij annuïtair aflossen moet de oorspronkelijke contractuele annuïteit worden behouden bij het schuldverloop; opnieuw een lagere annuïteit berekenen op alleen de boetegrondslag overschat het nadeel. Bij spaarhypotheken zijn opgebouwd kapitaal en afgesproken toekomstige inleg relevant. Bron: AFM: vervroegd aflossen, geraadpleegd 11 september 2026.
Risicoklasse en op- en afslagen
Je tarief hangt mede af van je risicoklasse (je schuld ten opzichte van de woningwaarde). De AFM-leidraad verlangt een consistente toepassing van op- en afslagen bij de contract- en vergelijkingsrente. Een bank mag dus niet selectief de voor jou ongunstigste rente kiezen.
Controleer je boete. Niet alle banken passen de methode foutloos toe. Je kunt de officiële berekening altijd gratis opvragen bij je bank en laten narekenen. Een te hoge boete kun je betwisten.
Wanneer geldt er geen boete?
Aan het einde van je rentevastperiode, binnen de boetevrije ruimte, of als de vergelijkingsrente gelijk of hoger is dan je contractrente (dan lijdt de bank geen nadeel). Alle gevallen op een rij: oversluiten zonder boete.