De wettelijke basis
De boeterente valt onder artikel 7:120a van de Wet financieel toezicht en de Europese hypothekenrichtlijn (MCD, sinds 2016). De AFM heeft de toepassing vastgelegd in de Leidraad «Vergoeding voor vervroegde aflossing van de hypotheek» uit maart 2017. Het kernprincipe: de bank mag niet meer in rekening brengen dan haar werkelijke financiële nadeel.
De contante-waardemethode in vier stappen
- Boetegrondslag bepalen. De openstaande schuld minus de boetevrije ruimte (doorgaans 10% van de oorspronkelijke hoofdsom per jaar). Alleen over dit bedrag mag boete worden gerekend.
- Renteverschil bepalen. Het verschil tussen je contractrente en de vergelijkingsrente voor de resterende periode.
- Gemiste rente per periode. Het renteverschil maal de (dalende) boetegrondslag, voor elke resterende maand van je rentevaste periode.
- Contant maken. Alle toekomstige bedragen worden teruggerekend naar de huidige waarde. De som daarvan is de boeterente.
Zie deze stappen toegepast op een concreet geval in ons rekenvoorbeeld.
Wat is de vergelijkingsrente?
De vergelijkingsrente is het actuele tarief dat de bank hanteert voor een rentevastperiode die gelijk is aan je resterende periode. Heb je nog 6 jaar te gaan en biedt de bank geen 6-jaarstarief, dan neemt zij de eerstvolgende langere periode (bijvoorbeeld 7 of 10 jaar). Hoe kleiner het verschil met je contractrente, hoe lager je boete.
Risicoklasse en op- en afslagen
Je tarief hangt mede af van je risicoklasse (je schuld ten opzichte van de woningwaarde). Kifid — het klachteninstituut voor financiële dienstverlening — heeft geoordeeld dat de klasse maatgevend is voor het consistent toepassen van op- en afslagen bij de berekening. Een bank mag dus niet selectief de voor jou ongunstigste rente kiezen.
Controleer je boete. Niet alle banken passen de methode foutloos toe. Vraag altijd de onderbouwing op en laat de berekening narekenen. Een te hoge boete kun je betwisten.
Wanneer geldt er geen boete?
Aan het einde van je rentevastperiode, binnen de boetevrije ruimte, of als de vergelijkingsrente gelijk of hoger is dan je contractrente (dan lijdt de bank geen nadeel). Alle gevallen op een rij: oversluiten zonder boete.